|
NLP (NEURO
LINGUISTIC PROGRAMMING)
NLP`nin
TARİHÇESİ
NLP'nin
tarihi, bir değişim dünyası ile sonuçlanmış
beklenmedik bir sinerjiyi yaratan umulmadık bir
ortaklığın hikayesidir.
NLP 1970'lerin
başında, gelecekte NLP'nin kurucularından olacak
olan Richard Bandler, Santa Cruz, California
Üniversitesi kampüsünde matematik öğrencisidir. İlk
başlarda zamanının çoğunu bilgisayar mühendisliği
okuyarak geçirdi. Dönemin bir çok yenilikçi
terapistini tanıyan bir aile dostunun teşvikiyle
psikolojiyle ilgilenmeye karar verdi. Önce Virginia
Satir'in konferans teyplerinin yazıya dökülmesi
işiyle uğraştı. Bir yayınevi için bunu yaparken
Satir'in (ünlü aile terapisti) uygulamalarında
belirli kalıpların olduğunu keşfetti. Satir bile
bunu bilmiyordu. Sezgisel yaptığını düşünüyordu. Bu
keşif, İnsan Mükemmelliğini Modellemek olarak
bilinen ve bir çığır açan NLP yaklaşımının temelini
oluşturdu.
Sonra dilbilim
dalında yardımcı doçent olan, NLP'nin diğer kurucusu
Dr.John Grinder ile tanıştı. John Grinder'in
kariyeride Richard'ınki kadar ilginçti. 1960'larda
Birleşik Devletler Ordusu Avrupa Özel Kuvvetler
biriminde ve daha sonra Avrupa'da faaliyet gösteren
bir gizli ajanken, dilleri çabuk asimile etme, aksan
taklit etme ve farklı kültürel davranışları edinme
becerilerinde ustalaşmıştı. John'un psikolojiye olan
ilgisi dilbilimin temelindeki amaçla aynıydı:
"Düşünüşün ve eylemlerin gizli dilbilgisini
keşfetmek."
İlgi
alanlarının benzeştiğini keşfedince, bilgisayar
mühendisliğini, dil bilim becerilerini ve sözsüz
kopyalama becerilerini yeni bir "değişim dili"
yaratmak için birleştirdiler.
Bandler, salı
akşamları (1972'de) Geştalt terapisi konusunda
öğrenciler ve çevre sakinlerine ders veriyor,
uygulamalar yapıyordu. Kendi başına Geştalt
terapisinin kurucusu Fritz Perls'i modellemişti ve
ona yakın sonuçlar alıyordu. Richard Perls'i
modellemede öyle ileri gitmişti ki, onun gibi çember
sakal bırakmış ve İngilizce'yi Alman aksanıyla
konuşacak kadar Almanca öğrenmiştir. Perşembe
akşamları da John, Perls'in sözlü ve sözsüz dil
kalıpları üzerine ders veriyordu. Birlikte, Perls'i
diğerlerinden ayıran davranışların sistematik bir
incelemesini yaptılar. Modelleme böyle başladı.
Bu başarıdan
sonra Satir'in ve ünlü İngiliz Antropolog Gregory
Bateson'un modellemeleri geldi. Bu sırada yazdıkları
ve NLP'nin ilk kitabı olarak kabul edilen "The
Structure of Magic" (Büyünün Yapısı) Richard'ın
Master Teziydi. (Üstelik hocası tezi kabul etmedi).
Bu kitap tüm psikoloji ve psikiyatri dünyasını
sonraları sarsmıştı.
Bandler ve
Grinder'ın biraraya koydukları ve "değişim dili"
olarak adlandırılabilecek olan Meta-Model (Üst
Model-Modellerin dayandığı büyük model) bu kitapla
ortaya çıktı. Bandler ve Grinder daha sonra davranış
değişiminin sırlarını araştırmaya başladılar ve
çeşitli problemleri olan insanları incelemeye
başladılar. Örneğin fobileri olan insanların,
korktukları şeyin o an başlarına geldiğini
düşündüklerini fark ettiler. Bu fobileri geçen
kişileri incelediklerinde ise o kişilerin
korktukları olayı bir başkasının başına geliyormuş
gibi düşündüklerini gördüler (associate-dissociate).
Bu basit keşif, onların fobileri olan kişileri
iyileştirmelerini sağladı. Burada NLP başka bir
dönemece gelmişti: "İnsanların düşünme
farklılıkları, onların olayları tecrübe etmelerinde
farklılık yaratıyordu."
İlk önce, neyi
değiştireceklerini sorguladılar. Bunun için
önlerinde iyi bir örnek vardı. Dünyanın hipnozda
harikalar yaratan doktoru Milton H. Erickson.
1901'de doğan Erickson, Bandler ve Grinder'dan daha
enteresandı. 18 yaşında geçirdiği felç nedeniyle
Wisconsin'deki çiftliklerinde 1 yıl boyunca çelik
bir ciğere bağlı olarak yaşadı. Görüyor, duyuyor ve
düşünebiliyordu. Ama kesinlikle hareket edemiyordu.
Vakit geçirmek için insanların sözlü ve sözsüz
davranışlarını inceliyordu. Özellikle de
söylenenlerle söylenmeyen, ama ima edilenler
arasındaki farkları. İnsan doğasınıda öğrendi. Yeni
baştan yürümeyi bebekleri gözleyerek öğrendi. Bu
bilgiler onu dünyanın en başarılı terapisti
yapacaktı. 1975'de (Erickson '80'de öldü) Gregory
Bateson'un referansıyla Bandler ve Grinder
Erickson'a telefon ettiler. Amaçları onu
modellemekti. Erickson psikiyatri geçmişi
olmadıkları için onlara çok meşgul olduğunu söyledi.
Bandler'ın telefondaki yanıtı ilginçti. "Bazı
insanlar BayErickson, nasıl olursa olsun zaman
yaratır," burada "Bay Erickson zaman yaratır"
cümlesi farklı ses tonuyla söylenmişti ve
Erickson'un dil kalıplarını taşıyordu. Erickson'un
yanıtı da hipnotikti. "Beni, her zaman
arayabilirsiniz. "
1975'de
Bandler ve Grinder Erickson'un dil kalıplarını
mikroskop altına alan onunla ilgili kitaplarının 1.
cildini yazdılar.
1976'da Santa
Cruz'da bir dağ evine çekilen Bandler ve Grinder 3
gün oradan çıkmadılar. Bu yarattıkları sisteme bir
isim bulmaya çalıştılar. NLP ismi bu 3. günün
sonunda ortaya çıktı. (NLP, sinir sisteminin
sözcüklerle programlanması diye çevrilebilir.)
1977'de
Erickson'un kitabının 2. cildi geldi.
Bu sıralarda
Bandler ve Grinder'in üniversitede verdikleri
dersler ve yönettikleri akşamüstü grup toplantıları,
bu yeni değişim teknolojisini öğrenmeye hevesli,
gittikçe artan sayılardaki öğrencileri çekiyordu.
İleriki yıllarda bu kişilerden, aralarında Leslie
Cameron-Bandler, Judith DeLozier, Robert Dilts ve
David Gordon'un da bulunduğu bazıları kendi kayda
değer katkılarında bulunacaklardı. İletişim ve
değişimde bu yeni yaklaşım, kulaktan kulağa
dolaşarak bütün ülkeye yayılmaya başladı. O zamanlar
iyi tanınan bir Gestalt terapisti olan Steve Andreas,
onların tekniklerini öğrenmek için kendi
çalışmalarını bir kenara itti. Hemen NLP'nin çok
önemli bir keşif olduğuna kanaat getirdi ve hem
karısı hem ortağı olan Connirae Andreas'la beraber
Bandler ve Grinder'in seminerlerini kaydedip, kitap
haline dönüştürmeye karar verdiler. İlk kitapları
olan "Prenslere Dönüşen Kurbağalar (Frogs into
Princess)" ilk NLP best-seller'ı olarak 1.000.000'un
üzerinde sattı.
1979'da, NLP
hakkında "İnsanları Okuyan İnsanlar" adlı geniş
kapsamlı bir makale Psychology Today dergisinde
basıldı. NLP yola koyulmuştu.
1980'de
Reframing ve Transformations kitapları yazıldı ve
NLP'ye ilgi iyice arttı.
1981'de NLP
Volume 1 kitabının yazımından sonra Bandler ve
Grinder'ın yolları ayrıldı.
Bandler,
Metamodel ve Milton H. Erickson'un yolundan gidip
bireylere NLP öğretirken; Grinder Carlos Castenada
ve Gregory Bateson'un yolundan gitti ve antropoloji
ve epistomoloji üzerine çalıştı. Afrika yerlileriyle
yaşadı, en büyük dağcıları modelledi, iş dünyasına
eğitim verdi.
NLP'yi
popülerize edense 1986'da "Sınırsız Güç" kitabını
yazan Anthony Robbins'dir. Robbins bugün aralarında
Bill Clinton'ın da olduğu geniş bir müşteri
portföyüne sahiptir.
NLP gelişimine
devam ediyor. Şu an insan değişiminde en hızlı
yöntem. Her tür engellemeye rağmen de bu gelişim
süreceğe benziyor.
Bugün ABD'de
100'ün üzerinde NLP enstitüsü ve 2 adet NLP
üniversitesi vardır. Avrupa'daki NLP enstitüsü
sayısı da 50'nin üzerindedir. ABD ve çoğu Avrupa
ülkesinde NLP sertifikası bulunanlar bu uygulamaları
yapabilmektedirler.
Detaylı bilgi
için :
http://www.pusulaegit.com/default.asp?islem=detay1&key=108
|
